Op 12 januari 2024 opende wij onze nieuwste expositie met het werk van Rolluf van Laar. Rolluf is op 28 september 2024 overleden. Hij wilde geen aandacht en lofzangen voor zijn persoon; hij heeft echter zoveel betekend voor het GAA, dat we hier niet aan voorbij mogen gaan. Wij laten een selectie zien uit het enorme grafisch ouvre dat hij heeft nagelaten.
Rolluf was er altijd, vanaf de oprichting van het Grafisch Atelier Alkmaar in 1975, samen met Jos van Amsterdam. Helaas kunnen zij beiden ons 50-jarig jubileum in 2025 zelf niet meer meemaken. Ondanks zijn ziekte heeft Rolluf zich tot het laatst toe ingezet voor ons. Hij heeft nog meegedacht over het jubileum en was jurylid bij de Ysbrand Grafiekprijs 2024.
Rolluf was niet alleen kunstenaar, maar ook beheerder, bestuurder en gangmaker en heeft het kunstleven in Alkmaar en daarbuiten verrijkt met zijn werk. De laatste jaren wilde hij geen tentoonstelling van zijn eigen werk, maar nodigde graag andere kunstenaars die op dat moment actief waren in het GAA uit om hun liefde te tonen voor grafiek, zoals bij de tentoonstelling met als thema 'WirWar' in 2023. Hij was de drijvende kracht op de achtergrond. We missen hem erg!
Bij de opening van de expositie van het werk van Rolluf van Laar, sprak Alja van Spaan de volgende mooie woorden:
Kunstenaars en schrijvers, zei hij, waren zulke aardige mensen, de mensen die
hij het liefst zag. Rolluf was mijn vriend, de man die mij dagelijks las, de man
die zei dat het goed was, beter kon niet, de man op de voorste rij bij elke
poëziemiddag van Reuring, de man met wie ik het project Dichtdruk deed dat
we altijd nog zouden herhalen, de man die me bijdrages stuurde voor mijn
poëziemagazine Meander, zijn naam hoefde er niet onder, de man die mijn
voorkeuren kende, de man die John Cage vertaalde en onderschreef ‘Ik heb niets
te zeggen. En ik zeg het. En dat is poëzie’, de man van de omhelzing, de zwaai
uit de verte, de man die met twee gebakjes in zijn hand naar me toe fietste en
hoe ik dan altijd dacht dat hij zomaar zou kunnen verongelukken, die zijn
mierzoet oranje taartje at terwijl hij misselijk was, en de dood, het aangekondigd
vertrek, op de keukentafel legde in een herinnering aan zijn moeder, ‘misschien’,
zei hij ‘is dat wat een gedicht goed maakt, niet iets wat zich aandient en het in
alle helderheid duidt, maar dat het tijd oplost, een afbakening die er niet meer
toe doet.’
de ander
Het is het aanraken. Het kunnen aanraken. Erbij kunnen komen.
Elastiekjes bungelen om je pols, je wikt en weegt,
niets hoeft meteen vandaag. Je dacht dat je iets moest kunnen
begrijpen maar je hoeft alleen maar te voelen. En voor
nu is dat genoeg. De handen los van het stuur, kijk een meeuw
op de lantaarnpaal, een meisje met waaiend haar,
gisteren was het je moeder, een vriendje die kwam spelen, de
kwispelende staart van een hond. De witte vacht net
zo smoezelig als het papier onder je, het oppervlak trilt, de
wereld balt zich samen, iedereen onderweg terwijl jij
op lucht loopt, steken in je zij. Je herinnert je armleuningen vol
zachtheid, de schittering in haar ogen, honger in
haar hals, de beweging die van het loslaten maar toen stond het
er al, haar schaduw, de jouwe dwars door het werk heen.
© Alja Spaan, 12 januari 2025
Het Grafisch Atelier Alkmaar bestaat dit jaar een halve eeuw!
Vanaf 1975 heeft het GAA zich ontwikkeld ‘van plakband en touwtjes’ tot één van de oudste en best geoutilleerde werkplaatsen van Nederland met internationale uitstraling. Het GAA behoort tot de culturele infrastructuur van Alkmaar. Grafiek is sinds november 2021 als immaterieel erfgoed erkend. Het GAA heeft daarmee de status van erfgoedbeoefenaar.
Om ons vijftig-jarig bestaan te vieren, organiseren we twee exposities. Onze eigen werkplaats zal een overzicht laten zien van 50 jaar prentkunst in het GAA; van elk jaar een prent uit onze eigen collectie.
Daarnaast hebben we vijftig kunstenaars, die elk verbonden zijn met het GAA, uitgenodigd een prent te maken voor de tweede expositie. Deze vindt plaats in de Grote Kerk van 4 april t/m 25 mei, en wordt voor genodigden op 3 april officieel geopend door cultuurwethouder, Anjo van de Ven.
De prenten van beide exposities zijn te koop, en bovendien zijn afbeeldingen van de jubileumprenten gebundeld in een jubileumboek, speciaal voor deze gelegenheid samengesteld.
Gedurende de expositie wordt op elke vrijdag een demonstratie en mini workshop grafiek gegeven, waarbij men kant en klaar gesneden platen kan afdrukken, of zelf een plaatje kan uitsnijden en drukken.
Veel te zien en te doen dus; kom vooral een keer langs!
Lees hier een stuk van streekstadcentraal over de opening 3 April in de Grote Kerk.
KunstNetTV interviewde Danika Kersten en Barry Timmer voor de gelegenheid. Kijk de youtbe video hier.
BE@TFM en BE@TTV maakte een video over de nieuwe expositie in het Grafisch Atelier te zien. Lees het artikel en bekijk de video hier.
Danika Kersten hield met behulp van anderen een workshop hoogdruk in de Grote Kerk tijdens de expositie. Jan Brinkman maakte een video van de workshop. Bekijk de youtube video hier.
Henriette Boerendans
Henriette Boerendans (1966) studeerde aan de Kunst Academie in Den Haag en ze specialiseerde zich in houtsneden. Ze maakt landschappen en prentenboeken. Haar atelier is op een zolderverdieping in Amsterdam, er is noorderlicht en er is uitzicht over de daken. Er liggen gutsen en beitels en er staat een etspers van 500 kilo waarop ze de houtsneden drukt. Drukken is een vak op zich, het is tijdrovend maar je krijgt er veel voor terug. In haar houtsneden zoekt ze naar harmonie en een sterke compositie.
Er verschenen negen prentenboeken van haar hand, sommige met eigen tekst en andere met gedichten van Bette Westera. Haar boeken zijn vertaald in het Duits, Japans, Engels, Frans en Farsi. De prentenboeken zijn veelal non-fictie en gaan over dieren, planten en bomen. Het ideale prentenboek is voor haar een helder boek waar een kleuter ongemerkt veel uit opsteekt. Ze probeert een spelvorm in elk boek te brengen. Henriette denkt dat jonge kinderen beelddenkers zijn, die door ons langzaam de taalwereld in geduwd worden. Peuters en kleuters zijn haar daarom het liefste. Ze hoopt ze in deze fase met beeldtaal te bereiken, en te helpen de wereld te ordenen en vergroten via kleur en vorm.
Op de expositie in het Grafisch Atelier Alkmaar, die te zien is van 15 juni t/m 2 september 2025, zullen acht grote landschappen te zien zijn en ongeveer twintig kleinere houtsneden met bomen, planten en dieren.
Domenique Himmelsbach
HIMMELSBACH (1983) is een maatschappelijke ideeëngenerator, kunstenaar en incidenteel sociaal realist. Zijn werk manifesteert zich in monumenten voor ongeschreven geschiedenissen en toekomsten, ludieke campagnes en guerrilla-interventies die collectieve aannames bevragen en ontregelen. Zijn werk is opgenomen in de collecties van Museum De Domijnen in Sittard en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. NRC Handelsblad, Het Parool en RTL Nieuws publiceerden over zijn projecten. Hij exposeerde onder andere in Amsterdam, Berlijn, Gent en New York en won recentelijk de Museum Het LAM’s Art Entrepreneur Award en Omroep MAX’ televisiecontest ‘De Nieuwe Vermeer’.
Genomineerd voor de Ysbrand Grafiekprijs
In 2024 is Domenique vanwege zijn indrukwekkende serie portretten genomineerd voor de Ysbrand Grafiekprijs. De mooie portretten en sociale betrokkenheid verdienen veel lof.
Op zijn website is veel informatie te vinden over de diverse projecten die hij heeft geïnitieerd. www.himmelsbach.nl
Een papieren Monument voor de Papierlozen
' A Paper monument’ project groeide sinds 2013 van community art workshops uit tot een internationale wildplak actie om als poëtisch monument zichtbaarheid te genereren voor identiteitspapierloze vluchtelingen.
‘A Paper Monument’ heeft nu de ambitie om uit zijn vluchtige, activistische straat context te verrijzen. Het verhaal van ongedocumenteerden moet in ons collectieve geheugen op worden genomen. Daarom wordt nu de stap gezet in de ontwikkeling om tot een duurzame deluxe limited edition van de ‘Paper Monument’-houtsneden te komen en deze aan te bieden aan openbare kunstcollecties en de samenwerking met instituten aan te gaan. Zo evolueert het project van haar ‘ondergrondse’ straatleven, met veel alledaagse zichtbaarheid in steden, tot een respectabele papieren ambassadeur die dit verhaal blijft vertellen als een ‘conversational piece’ binnen musea, archieven en andere collecties van cultureel erfgoed.
' A Paper monument’ is een initiatief is van conceptueel kunstenaar HIMMELSBACH.
Naast HIMMELSBACH hebben diverse andere mensen meegewerkt aan de portretten voor het Papieren Monument voor de Papierlozen. De makers zijn niet per definitie grafisch kunstenaars. Ook een radiomaker, maatschappelijk werkers en andere creatieven hebben hun steentje eraan bijgedragen. Hier volgen hun namen:
Maria Vera Alvarez, Chiel te Bokkel, Maurice van Daalen, Loes Degener, Joost Eijkholt, Cathelijn van Goor, Elisa Grasso, Heleen van der Hoogt, Jeffrey Koopman, Janneke Kragt, Annika Lelivelt, Prosper de Roos, Mariska Schomper, Rutger van der Tas, Fabiola Veerman, Vera Verseput, Jurga Zelvyte en Judith Zwaan. Het papieren monument is tot stand gekomen in samenwerking met de groep We are here, Manette van Ingenegeren en Loes Degener.
Grafiek 25, de landelijke Grafiekmanifestatie die iedere 3 jaar wordt georganiseerd door Stichting Grafein, heeft dit jaar als thema 'Verbinden'. Daar sluit het werk van Himmelsbach perfect op aan. Zijn werk is te zien op twee locaties; naast de tentoonstelling in het GAA is het werk ook te zien in de Kunstuitleen Alkmaar. https://www.grafein.nl/
Frisse benaderingswijzen Himmelsbach zet de “prima mens” op een voetstuk, opent populistische webwinkels en documenteert ongedocumenteerden.
Met zijn frisse blik en denken voorziet hij actuele, sociale, culturele en maatschappelijke vraagstukken van inspiratie en geeft nieuwe perspectieven en antwoorden op een persoonlijk niveau.
Moderne mythes Himmelsbachs ambitie bestaat uit het maken van alternatieve, nieuwe legenden over hoe je kan breken met maatschappelijk toeschouwerschap. Hij onderzoekt hoe je vruchtbare werkwijzen kan ontwikkelen, om je als mens met complexe maatschappelijke thema’s te kunnen verhouden.
“Himmelsbach schrijft verhalen in de lucht en vertrouwt op de kracht van de wind om ze mee te voeren.” Nanda Janssen, Mister Motley
In 2010 studeerde hij af als social designer aan de post graduate No Academy, Laboratory for Art & Society in Amsterdam. Daarvoor studeerde hij af als autonoom beeldend kunstenaar aan ArtEZ Zwolle in 2009.
Een achtergrond in het activisme zorgt voor een gezonde allergie voor sektarisch en dogmatisch gedachtegoed.
Gebruik Himmelsbach Voor brainstorms, het ontwerpen van verrassende strategieën, reclamecampagnes, muurschilderingen en het kleinere laswerk.
“Himmelsbach is het vleesgeworden voorbeeld van goed burgerschap.”
Ellen Ros, Woningbouwcorporatie Ymere
Carola Rombouts
ROMBOUTS (1963) werkt vanuit het hoofd en het hart, met ogen op wat haarzelf beweegt, identificeert, deelgenoot maakt of juist vervreemd doet voelen. Wat verteerd kan worden, wat onverteerbaar blijkt, en soms ook blijft, wordt onderdeel van het (werk)proces: in het domein dat het atelier voor haar is, wordt gekauwd op vele zaken.
Grafiek in brede zin genereert haar handschrift waaruit een persoonlijke beeldtaal zich nog steeds ontwikkelt. De gebruikte technieken zijn linoleum en materiaaldruk, monotype, rubbing, cut-outs, en soms tekening en collage, of een mengvorm hiervan. Inherent aan grafiek maken is altijd het terugkijken, om te kunnen zien wat je al hebt gedaan. Hierna neem je een besluit over hoe je verdergaat. In die momenten krijgen onbedoelde of onverwachte verrassingen een bestaan, die Rombouts op een ander been zetten, waardoor zij anders dan vooraf misschien gedacht, verder gaat. Voor haar is dit een zuivere en spannende manier van werken, waarbij het onbewuste een rol krijgt, juist omdat de controle voor een deel niet binnen het directe gezichtsveld ligt. Rombouts ‘maakt’ haar prenten voornamelijk op de drukpers of met de inktroller in haar hand: met inkt en kleur kiest zij wat wij uiteindelijk zien van de drukvorm; elke afdruk wordt anders, en hierdoor geen deel van een oplage, maar unica. Het werk van Rombouts is bedoeld als een uitnodiging tot kijken, voelen en overdenken – zo u wilt -, en zelf een mogelijke betekenis te destilleren.
Genomineerd voor de Ysbrand Grafiekprijs
De geselecteerde, losse 25 delen die later in de tijd tezamen het werk ‘Anatomie van een Genocide’ vormden, toonde Rombouts aan de jury voor de Ysbrand Grafiekprijs. Hierdoor werd zij een van de vijf genomineerden. Dit werk is precies zo gemaakt als hierboven beschreven: het maakproces voelde als een organische opeenvolging, een onderzoek, zonder de uitkomst al voor ogen te zien. Verdriet, woede, en afgrijzen naar aanleiding van de genocide in Gaza waren de zuurstof voor het maken. Als een ‘anatoom patholoog’ maakte Rombouts de fysieke structuur van de genocide in Gaza zichtbaar in allerlei toepassingen van de linoleumsnede. Op het moment van de expositie in GAA maakt dit werk nog onderdeel uit van de expositie Linocut Today XIII, in de stadsgalerie van Bietigheim-Bissingen, in Duitsland. Het atelier van Carola Rombouts/annex werkplaats ‘De Grafiekdrukkerij’ voor workshops, is gevestigd in Loods 6, aan het IJ, in Amsterdam-Oost, met uitzicht op Noord.
Ton Lamper
Ton Lamper (1956) is graficus, woonachtig te ’s-Heer Arendskerke. Na zijn opleiding tot docent en kunstenaar in Delft en Tilburg is Ton als docent beeldende vorming aan de slag gegaan in het voortgezet onderwijs op het Buys Ballotcollege, het latere Ostrea Lyceum in Goes. Daarnaast is Ton altijd actief geweest als kunstenaar en heeft op veel verschillende plaatsen in binnen- en buitenland geëxposeerd.
Centraal thema in zijn beeldend werk is: verzamelen en de verzameling. Figuratieve elementen, archaïsche motieven en andere verwijzingen naar de kunst- en cultuurhistorie, worden samengebracht met abstracte vormen.
De mensfiguur vormt één van de belangrijkste onderwerpen. Uit de soms filmisch aandoende afbeeldingen blijkt de fascinatie voor de menselijke anatomie en bewegingen van het lichaam.
De opeenstapeling van beelden kan men vergelijken met de beelden die ons door de moderne media in hoog tempo worden gepresenteerd. Een ieder fixeert uit dat grote aanbod van beelden die zaken die hem of haar boeien.
Verschillende opvattingen over kunst en tegenstellingen in de kunst, worden ondanks de sterke contrasten verwerkt tot een eenheid. Ton combineert in zijn werk diverse grafische technieken zoals: de lijnets, kleurenets, kartondruk, linoleumsnede en houtsnede. Door deze combinatie is het afdrukken van het werk tamelijk ingewikkeld, meerdere drukgangen zijn noodzakelijk.
Genomineerd voor de Ysbrand Grafiekprijs 2024
(uit het juryrapport) Ton Lamper maakt etsen en linosnedes. Ze zijn vaak groots van formaat en intensiteit. Met zijn werk ben je niet zomaar klaar, vooral de etsen bevatten zoveel details, hoe langer je kijkt, des te meer je gaat ontdekken.
Zijn grote meegebrachte etsen zijn opgebouwd uit vele verschillende platen die ieder voor zich al de moeite waard zijn. Hij presenteert zijn werk in lijsten omdat het een kwetsbaar geheel is. Ton kan werkelijk alles met de etstechniek. Hij vermengd historische, klassieke beelden met hedendaagse (soms kinder) tekeningen in een grote gelaagdheid.
Ook de enorme golf, gemaakt in linosnede ter nagedachtenis aan de watersnoodramp (in 2023, 70 jaar geleden) in Zeeland is zeer indrukwekkend. Groots, doordacht en prachtig uitgewerkt in een vijf-luik.
