Afscheid van Marja
​
Marja Vleugel is bijna 33 jaar beheerder geweest van het GAA; in die tijd heeft ze veel beheerders verwelkomd en vaarwel gezegd, maar nu is het tijd voor haar om zelf afscheid te nemen. Marja gaat met pensioen, en dat vierden wij op zaterdag 24 januari 2026 in Fabrique Unique.
​
Verbaasd zag Marja de burgermeester, Anja Schouten, arriveren met een fotograaf. Blij verrast hoorde zij de mooie, lovende toespraak van de burgermeester aan. En toen: "Het is daarom een groot genoegen om hier, namens het college, aan te kondigen dat jij, Marja Vleugel, wordt onderscheiden met het ere-insigne in goud van de gemeente Alkmaar."
​
Marja mag zich nu ereburger van Alkmaar noemen! Dat had Marja toch echt niet verwacht, maar deze eer heeft ze meer dan verdiend.​
De volledige toespraak van burgermeester Anja Schouten kan je iets verderop hieronder lezen.
​
Na muziek van Frank Stolwijk, nam Reinier Bakker het woord. Zijn toespraak, onderaan deze pagina, is ook zeker het lezen waard. Hij kondigde de huidige beheerders, Frits van Zeventer en Danika Kersten aan. Zij presenteerde Marja, namens het bestuur van het Grafisch Atelier Alkmaar, een oneindige rittenkaart aan. Met andere woorden: een levenslang abonnement op het GAA. Deze overmaatse kaart verzilverde Marja ter plekke met een nog grotere stempel.
Toespraak van burgermeester Anja Schouten
​
Vandaag is een bijzonder moment. Een moment om stil te staan bij toewijding, vakmanschap en liefde van de kunst die al meer dan dertig jaar zichtbaar is in Alkmaar. Een moment om iemand in het zonnetje te zetten die zelden zelf het podium zoekt, maar zonder wie dat podium er vaak simpelweg niet zou zijn. Vandaag eren wij Marja Vleugel.
​
Marja, als we het hebben over het Grafisch Atelier Alkmaar, dan hebben we het eigenlijk ook over jou. Want al sinds 1993 ben jij de vaste waarde, de stille kracht, en zoals vele het treffent noemen: de rots in de branding van het atelier. In een tijd waarin culturele instellingen onder druk stonden en werkplaatsen verdwenen, bleef het Grafisch Atelier Alkmaar bestaan en groeien en bloeien, en dat is geen toeval, maar jouw verdienste.
​
Het grafisch atelier is een bijzondere plek in Alkmaar: een werkplaats waar eeuwenoude, grafische technieken, als etsen, lithografie en zeefdruk levend worden gehouden. Waar kunstenaars, jong en oud, beginnend en ervaren kunnen werken. Ambacht, passie én ontmoeting samen komen. Het atelier is een plek van grote culturele waarde voor Alkmaar en jij hebt ervoor gezorgd dat deze plek behouden bleef.
​
En je rol ging daarbij veel verder dan beheerder alleen: je hielp kunstenaars met je vakkennis, je dacht mee, hielp mee en inspireerde. Je organiseerde tentoonstellingen, bedacht programmering, verzorgde de Vriendenprent en de Koppermaandagprent en hield het atelier zichtbaar voor een groot publiek. Je was de schakel tussen kunstenaarsbestuur, gemeente en partners, en niet alleen voor Alkmaar, maar ook ver daarbuiten.
​
Dankzij jou inzet ontstonden duurzame samenwerkingen tussen onder andere Duitsland, en exposities in steden als Bath, Darmstad, Belgrado, Malaga en zelfs Calgary. Je vertegenwoordigd daarbij niet alleen het Grafisch Atelier, maar ook Alkmaar als culturele stad. En naast je betaalde werk was je er ook jarenlang onbetaald actief als bestuurder. Vanaf de oprichting ben je penningmeester van de Stichting Vrienden van het Grafisch Atelier, waar het contact met zo'n 190 donateurs onderhouden werd. En ook bij het Jos van Amsterdamfonds zette je je in voor het bevorderen en in stand houden van de grafische kunst.
​
Wie met jou heeft samengewerkt noemt je betrouwbaarheid, je precisie en je betrokkenheid. Je had altijd je cijfers op orde, maar minstens zo belangrijk: je had altijd oog voor de mens. Voor de kunstenaars in de werkplaats, voor je collega's en voor de vrijwilligers. En dat alles doe je met bescheidenheid. Liever op de achtergrond. Liever het podium aan de ander. Maar altijd met oog voor kunst, makers en de stad.
​
En laten we ook niet vergeten, naast dit alles wat je voor anderen deed, ben je zelf ook een begenadigd kunstenaar en fotograaf. Jouw foto's laten zien hoe het atelier zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Zij hebben vastgelegd, wat anders misschien wel verloren zou zijn gegaan. En met deze staat van dienst was het voor het college van burgemeesters en wethouders van Alkmaar geen moeilijke beslissing.
Het is daarom een groot genoegen om hier, namens het college, aan te kondigen dat jij, Marja Vleugel, wordt onderscheiden met het ere-insigne in goud van de gemeente Alkmaar. Dat betekent dat je je ereburger van Alkmaar mag noemen, als blijk van waardering voor meer dan dertig jaar inzet voor het Grafisch Atelier Alkmaar, het kunstleven in onze stad en voor de reputatie van Alkmaar als culturele gemeente.
​
Je neemt afscheid als beheerder, maar je nalatenschap blijft. In het atelier, in de kunstenaars die je begeleidde in de technieken die behouden zijn gebleven, en de culturele rijkdom van Alkmaar. Maar vooral: je blijft gewoon, maar nu als kunstenaar en als deelnemer.
​
Namens de gemeente Alkmaar, namens alle Alkmaarders, en namens iedereen die dankzij jou heeft kunnen maken, leren en groeien: dank. Dank, dank, dank. Geniet van dit moment, maak wel gebruik van je pensioen, geniet uitgebreid van de mooie dingen maken, want het is meer dan verdiend.
​
Van harte gefeliciteerd.
Toespraak Reinier Bakker
35.148 x ben je de steile trap op en af gegaan in de werkplaats. 33 jaar heeft een stappenteller in de leuning je voetafdrukken vastgelegd. De traptreden zijn nooit onder de druk van je tred bezweken. Jouw voetstappen, jouw stappenplan, markeren 33 jaar GAA!
Marja, burgemeester, wethouder Hoekzema, Vrienden. Naast voetstappen is er je handschrift, dat hoort bij je nalatenschap. Met je werkjas, een kunstwerk op zich, ben je deel van het immaterieel erfgoed dat het GAA is.
Tussen 500 jaar Laurens en 50 jaar GAA kleur ik je beheer schap in.
Naast de steile trap speelt het kantoortje een belangrijke rol, het centrale zenuwstelsel van het GAA, de zwarte doos. In 33 jaar heb je de ontwikkeling van de digitalisering meegemaakt. Net als in de werkplaats met het ambacht, beheers je nu ook alle digitale technieken.
Bestellingen, nieuwsbrieven, persberichten, uitnodigingen, facturen voor de Vrienden, bankzaken, websites. Alles gaat nu gestroomlijnd met hulp van Danika en Frits. Bij alle digitale hectiek koester je de stokroos bij de ingang van het gebouw
Het kantoor telt 2 werkplekken, met aan de muur een werkjas van de Duitse vrienden en een wirwar aan persoonlijke herinneringen en parafernalia. Hier ademt het GAA.
Je was de spil in een massa aan activiteiten binnen en buiten het GAA, een culturele instelling die het kunstleven van Alkmaar verrijkt.
Je was dienstbaar aan eerst 2, later 3 stichtingen: Stichting Grafisch Atelier Alkmaar, de Vrienden en het Jos van Amsterdamfonds.
Je was dienstbaar aan de grafici, die in de werkplaats grafiek maken. Je beheerst alle technieken van het klassieke ambacht.
Je was dienstbaar aan bezoekers, exposanten, de prenten, uitgaven en manifestaties. Daarnaast werkte jezelf, en maakte bij voorkeur steendrukken.
Je begon aan de hand van Jos van Amsterdam en droeg bij aan de ¾ Olifant. Verder was Rolluf van Laar, naast anderen, een steun- en toeverlaat.
Je onderhield contacten met de gemeente en andere culturele instellingen in de stad en overkoepelende organisaties als Drukwerk in de Marge en Stichting Grafein. Het GAA zoekt verbinding met alle kunstvormen en dat wordt gewaardeerd.
Zelf hou je van Swans en andere experimentele muziek.
Je onderhield internationale contacten, waarbij de relaties met de Duitse vrienden extra aandacht verdienen.
Je gaat vaak naar Duitsland, naar Angermünde, waar Christian Bressler, je partner en collega-graficus, woont.
Jullie delen de passie voor de Grote Kerk Alkmaar. Voor Christian zijn oude grafstenen een inspiratiebron en jij vindt de lichtinval in het monument fascinerend, lichtinval die je vangt in foto’s bij evenementen. Foto’s die bijdragen aan de geschiedschrijving van het GAA.
Geraakt ben ik door de prent van Christian in het jubileumboek GAA 50 jaar en zijn tekst: Daar bij de Molen. Ik citeer:
‘ik woon in het huis van een molenaar. Ik heb het zelf helemaal verbouwd. Het meisje van de molenaar leeft al meer dan 200 jaar niet meer. Ook de molen staat er al lang niet meer. Het enige wat ik nog heb zijn de molenstenen. Maar ik heb een meisje uit het land van de molens ontmoet. En als ze op bezoek komt, kijken we naar de molenstenen in mijn tuin’.
Al ruim 10 jaar komen de Duitse grafici naar de werkplaats om te werken. Dat levert ook tentoonstellingen op die de band versterken.
Ongeveer 4 jaar geleden is het fraaie Jugendstilpand aan de Doelenstraat gerenoveerd, een intensieve klus en de kans om te investeren in apparatuur en verbetering van de werkomstandigheden.
Vergaderen in het GAA is altijd apart. Je improviseert vergaderplekken met koffie, thee en wat erbij.
Je was alom tegenwoordig, hing de GAA-vlag op, regelde muziek bij openingen, organiseerde projecten, was betrokken bij workshops, jureerde bij de IJsbrand prijs. Als duizendpoot zorgde je voor verbinding, zoals Naud van Geffen dat treffend zei bij de presentatie van de Koppermaandagprent op 11 januari. Heel mooi dat Christians prent bij jouw afscheid als beheerder werd gepresenteerd in de prachtige omslagmap van Barry Timmer.
Marja, je bent geëngageerd en geeft je mening, altijd in het belang van het ambacht en de werkplaats.
Je hecht aan de betekenis van kunst en cultuur in een wereld die in brand staat. In de werkplaats gaat het daarbij om grafiek, om prentkunst die de makers ons schenken en de kijkers stof geven tot nadenken, tot interpretatie. Kunst is een blijvende bron van inspiratie.
Afrondend
Marja, namens de stichtingsbesturen wens ik je alle goeds privé met meer tijd om in de werkplaats te werken. Danika en Frits zullen dat zo meteen verzilveren. We zijn verguld met je ere-insigne in goud!
Veel dank voor 33 jaar GAA. Je blijft actief voor het Jos van Amsterdam fonds en voor de Vrienden. Van lof en mooie woorden kun je niet eten. Daarom overhandig ik je zo een dinerbon namens de besturen.
Marja Vleugel, je bent een bevlogen mens! Dankjewel.
Bergen NH, januari 2026
Reinier Bakker, namens
de stichtingen Grafisch Atelier Alkmaar, het Vriendenbestuur en het Jos van Amsterdam Fonds.