Foto: Jan Brinkman
Foto: Jan Brinkman

Albert van Roeden

press to zoom
Foto: Jan Brinkman
Foto: Jan Brinkman

Albert van Roeden

press to zoom
Foto: Jan Brinkman
Foto: Jan Brinkman

Cisca Poldervaart & Wethouder Nicole Mulder

press to zoom
Foto: Jan Brinkman
Foto: Jan Brinkman

Albert van Roeden

press to zoom
1/22

Winnaar 2022: Cisca Poldervaart
Juryrapport bij de toekenning van de Ysbrand Grafiek Prijs 2022

Inleiding

De Ysbrand Grafiek Prijs is genoemd naar graficus, schilder en tekenaar Jos van Amsterdam (1939 - 2018). Hij was actief pleitbezorger voor de eigentijdse beeldende kunsten en de Alkmaarse beeldende kunstenaars.
In het dagelijks leven werd hij ‘Jos’ genoemd, voluit heette hij Josephus Nicolaas Ysbrand. De prijs draagt zijn derde voornaam; Ysbrand is een bijzondere naam, te mooi om niet te gebruiken, te meer daar Jos zijn pers de Ysbrandpers noemde.

Jos kreeg zijn opleiding in Amsterdam en Haarlem. De grootste tijd van zijn leven bracht hij door in Alkmaar. Hij gaf het culturele leven in de stad een enorme impuls. Begin jaren ’60 begon hij met het organiseren van kunstmarkten; in 1972 stond hij aan de wieg van de Alkmaarse Kunstenaars Vereniging (AKV); samen met de bibliotheek richtte hij de Artotheek op en in 1975 het Grafisch Atelier Alkmaar. Hier bekleedde hij jarenlang de functie van voorzitter. Ruim tien jaar later – in 1986 – wist hij te bewerkstelligen dat het Baron de Vos van Steenwijk Fonds 20.000 gulden beschikbaar stelde voor de uitgave van een portfolio met tien prenten. De verkoop van dit portfolio was een groot succes en de opbrengst werd voor een volgende grafiekuitgave gebruikt.

Jos van Amsterdam bleef zijn leven lang betrokken en actief. In zekere zin was hij het Grafisch Atelier. Als kunstenaar had hij niet alleen een sterk gevoel voor de esthetiek van vorm en kleur, maar vooral ook voor de ambachtelijke kant van het grafische vak. Zijn vakkennis deelde hij graag; hij beheerste alle technieken, onderzocht hun mogelijkheden op bijna wetenschappelijke wijze en hij hield van experimenteren. Hij combineerde systematisch onderzoek met improvisatievermogen en kwam zo tot verrassende resultaten.

Ter nagedachtenis aan deze bijzondere man werd op 11 november 2019 de stichting Het Jos van Amsterdam Fonds opgericht, met als doel de grafische kunsten te koesteren, te bevorderen en onder de aandacht te brengen van een zo breed mogelijk publiek.

De belangrijkste activiteiten van het fonds bestaan uit het uitreiken van de Ysbrand Grafiek Prijs en het organiseren van een aantal activiteiten daar omheen. De prijs wordt éénmaal in de twee jaar uitgereikt aan professionele grafici. De winnaar ontvangt:

  • –  Een bedrag van € 2500,-

  • –  Een oorkonde

  • –  Een werkschort met het Ysbrand logo dat door Jos van Amsterdam werd ontworpen

  • –  Een expositie in het Grafisch Atelier Alkmaar

  • –  De uitnodiging om de zogenaamde Vriendenprent te maken voor de Stichting Vrienden van het Grafisch Atelier Alkmaar, met gebruikmaking     van de faciliteiten van het Grafisch Atelier Alkmaar en tegen het gebruikelijke honorarium.​​

  • ---  Aan de winnaar wordt gevraagd om zitting te nemen in de selectiecommissie van 2024.

Samenstelling bestuur, Comité van Aanbeveling en Selectiecommissie

Het bestuur van het Jos van Amsterdam Fonds bestaat uit de volgende personen:
Albert van Roeden, voorzitter
Magda van Amsterdam, secretaris
Marja Vleugel, penningmeester, tevens beheerder van het Grafisch Atelier Alkmaar

Annemarie Timmer, beeldend kunstenaar en lid namens het bestuur van het Grafisch Atelier Alkmaar

In het Comité van Aanbeveling hebben zitting:
Rian van Dam, burgemeester van Hollands Kroon
Alfons H.J.Dunselman, advocaat Schenkeveld advocaten
Patrick van Mil, directeur van het Stedelijk Museum Alkmaar
Marie van Rossen, oud-burgemeester van Alkmaar
Christian Braak, directeur St. Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg

De Selectiecommissie bestond dit jaar uit:
Jan Baas, beeldend kunstenaar
Rolluf van Laar, beeldend kunstenaar
Annemarie Timmer, beeldend kunstenaar en bestuurslid van het Grafisch Atelier Alkmaar

Cees Smit, winnaar van de Ysbrand Grafiekprijs in 2020

Marja Vleugel, ondersteunde de commissie als beheerder

De selectieprocedure

Op de website van het Grafisch Atelier Alkmaar, via het Grafiekplatvorm VOG, de Drukkersclub Bergen en een advertentie in BK informatie werden grafici uitgenodigd om mee te dingen naar de Ysbrand Grafiek Prijs.
Er werd gevraagd om digitaal vijf afbeeldingen en een curriculum vitae in te sturen. Het 
werk moest zijn ontstaan in de periode 2020 - 2022 en getuigen van de geest van Jos van Amsterdam: vakmanschap, experimentele nieuwsgierigheid, improvisatievermogen en onderzoek.

Op de oproep reageerden maar liefst 63 grafici. De Commissie was niet alleen verrast door het hoge aantal inzendingen, maar vooral door de hoge kwaliteit van het werk. Op basis van de digitale inzendingen vergeleken de leden van de selectiecommissie alle ingezonden werken en maakte een voorlopige keuze. Vijf grafici werden genomineerd om mee te dingen naar de prijs:

Gerard Dekker, Peter Franssen, Wim Jonkman, Caroline Koenders en Cisca Poldervaart.
Ondanks de uitgesproken verschillen in stijl, opvatting en beeldtaal kwamen alle vijf de genomineerden in aanmerking voor het toekennen van de prijs. De vijf genomineerden werden uitgenodigd om hun werk persoonlijk te komen presenteren aan de selectiecommissie.

De persoonlijke presentaties gaven een duidelijk beeld van het grafisch werk en de vakmanschap waarmee dit werk tot stand gekomen is en vormden een goede aanvulling op digitale inzendingen. De genomineerden lichtten hun werk toe, gaven inzicht in het ontstaan van de prenten, de avontuurlijke manier van keuzes maken, de rol van het toeval, de intensiteit van de techniek en de ontdekkingstochten die daaruit voort kwamen.

Zij beantwoordden uitgebreid de vragen van de selectiecommissie.

Gerard Dekker liet abstract schilderachtig werk zien, een combinatie van litho en zeefdruk; hij onderzoekt het grensgebied tussen grafiek en schilderkunst.
Peter Franssen toonde een groot aantal klein formaat etsen, met veel precisie en perfectie gemaakt, waarbij sfeer en licht/schaduw een belangrijke rol spelen.

Wim Jonkman, lithograaf, toonde groot formaat prenten; uit zijn werk komt een enorme vakkennis en gedrevenheid bij de lithotechniek naar voren; kleurrijk werk, met veel vaart en humor en raadselachtige titels.
Caroline Koenders maakte indruk met haar mezzotinten, intens van kleur, consistent werk waaruit een grote vaardigheid en deskundigheid naar voren komt.

Cisca Poldervaart liet lino’s zien, sterk verhalend van karakter, met veel beweging in de composities, en met een onconventionele techniek tot stand gekomen.

De gesprekken duurden ongeveer één uur; onmiddellijk daarna, maakte de commissie haar unanieme keuze:

Cisca Poldervaart maakte met haar lino’s grote indruk op alle vier de leden van de commissie. Ze zet de techniek niet alleen op originele wijze naar haar hand, maar laat op indrukwekkende wijze consistentie in haar werk zien, waarbij een sterk verhalend element steeds aanwezig is.
Zij weet op een sterk persoonlijk manier, waarbij textiel een belangrijke rol speelt, in haar lino’s zwart -en grijstonen tot stand te brengen.

Ze onderzoekt de technische mogelijkheden en maakt die tegelijk ondergeschikt aan de composities die haar muzikale achtergrond verraden.

Haar werk verrast met haar onconventionele linotechniek; het werk ontroerd door de romantische maar tegelijkertijd doeltreffende en beweeglijke beelden. De eigenheid en persoonlijkheid van Cisca’s werk raakte de commissie.
De commissie is dan ook unaniem van mening dan haar werk in aanmerking komt voor de Ysbrand Grafiek Prijs 2022.

Op 28 oktober ontvangt ze haar prijs!

2022 Cees Smit